Кои субјекти задолжително треба да ги преземаат мерките и дејствијата за откривање, спречување перење пари и финансирање на тероризам согласно ЗСППФТ?

Субјекти согласно законот кои задолжително треба да ги преземаат мерките за откривање, спречување перење пари и финансирање на тероризам се:

 

Финансиски институции и подружници, филијали и деловни единици на странски финансиски институции кои согласно со закон вршат дејност во Република Северна Македонија; Правни и физички лица кои ги вршат услуги на: посредување во промет со недвижности; ревизорски и сметководствени услуги; давање совети од областа на даноците; давање на услуги како инвестиционен советник и давање на услуги за организирање и спроведување на аукции;  Нотари, адвокати и адвокатски друштва кои вршат јавно овластување согласно со закон;  Приредувачи на игри на среќа: Даватели на услуги на трустови или правни лица; Централен депозитар за хартии од вредност и  Правни лица кои вршат дејност на примање во залог на подвижни предмети и недвижности (заложувалници).

Во кои случаи нотарите и адвокатите и адвокатските друштва се субјекти во смисла на Законот?

Нотарите, адвокатите и адвокатските друштва кои вршат јавни овластувања согласно со закон се должни да ги применуваат мерките и дејствијата за спречување на перење пари и финансирање на тероризам во случаите кога даваат правни услуги за нивните клиенти кои се однесуваат на следниве активности: купопродажба на подвижни предмети, недвижности, содружнички удели или акции; тргување и управување со имот; отворање и располагање со банкарски сметки, сефови и други финансиски активности; основање или учество во работењето или управувањето на правни лица, трустови или правни аранжмани и застапување на клиенти во трансакции*

Напомена: Види член 2 точка 13 од ЗСППФТ

Дали обврските од Законот важат и кога адвокатите и адвокатските друштва застапуваат во судски постапки?

Не, обврските кои произлегуваат од овој закон не се однесуваат на адвокатите и адвокатските друштва кога вршат функција на одбрана и застапување на клиентот во судска постапка. Во овој случај адвокатите и адвокатските друштва, на барање на Управата, во рок од седум дена треба да достават писмено образложение за причините поради кои не постапиле согласно со одредбите од овој закон.

Дополнително, сепак постои разлика, односно доколку адвокатите и адвокатските друштва покрај застапувањето во судска постапка за истиот клиент даваат правни услуги предвидени со членот 7 став 1 од законот, тогаш истите имаат обврска да ги применуваат мерките и дејствијата утврдени со Законот. (пр. Застапување во кривична постапка и Застапување на истиот клиентот во трансакции, Застапување на клиентот во граѓанска постапка, работни односи и слично и изготвувања на договори за пренос на удели акции, тргување со имот и сл.)

Дали во РСМ се регистрирани трустови и што документ за идентификација се бара ако се дава услугата на труст?

Во моментов во Република Северна Македонија нема регистрирано трустови, а доколку се дава некаква услугата на труст, потребен е документ за идентификација како и во случајот кога клиентот е правно лице или правен aранжман, кое е предвидено во член 16 став 3 од Законот за спречување перење пари и финансирање на тероризам.

Согласно член 13 од Законот кога клиентот е правен аранжман, субјектот е должен да преземе мерки со цел да ја утврди природата на неговата деловна активност и сопственичката и контролната структура. Потоа  правен аранжман се идентификува и неговиот идентитет се потврдува со документ за регистрација во оригинал или копија заверена на нотар, издаден од надлежен орган на државата во која е регистрирано правното лице или акт за основање на правниот аранжман. Документот за регистрација или основање се поднесува во хартиена и/или електронска форма. Документите за регистрација издадени од надлежен орган на странска држава, треба да бидат преведени на македонски јазик од страна на овластен судски преведувач.

Дали е задолжително копија од документот за идентификација да биде во писмена форма?

Не, за целите на идентификација, субјектите задолжително задржуваат копија во хартиена и/или електронска форма при што применуваат технички и организациски мерки согласно прописите за заштита на личните податоци. Од ова произлегува дека субјектите можат да ги чуваат и електронски, како на пример посебен хард диск, во компјутер, лап-топ и слично и притоа истите да ги чуваат и обработуваат исклучиво за целите поради кои се прибираат, односно за целите на спречување перење пари и финансирање на тероризам.

Кои се основните мерките и дејствијата кои за субјектите согласно важечкиот ЗСППФТ преставуваат задолжителна обврска?

Мерките и дејствија за откривање и спречување на перење пари и финансирање на тероризам, кои ги преземаат субјектите се:

– изготвување на проценка на ризикот од перење пари и финансирање на тероризам и нејзино редовно ажурирање,

– воведување и примена на програми за ефикасно намалување и управување со идентификуваниoт ризик од перење пари и финансирање на тероризам,

– анализа на клиентите,

– известување и доставување на податоци, информации и документација до Управата согласно со одредбите од овој закон и подзаконските акти донесени врз негова основа, – чување, заштита и водење евиденција на податоци,

– именување на овластено лице и негов заменик и/или формирање на оддел за спречување на перење пари и финансирање на тероризам,

– спроведување на внатрешна контрола

Дали субјектите имаат обврска да ги преземаат мерките и дејствијата за спречување перење пари и финансирање на тероризам кога истите се во постапка на стечај и ликвидација?

Да, обврската за преземање на мерките и дејствијата предвидени со овој закон, постои и во случај кога субјектите се во постапка на стечај и ликвидација.

Во таков случај обврската ја извршува стечајниот управник до завршување или заклучување на стечајната постапка, односно ликвидатор до завршување на ликвидаторна постапка.

Дали Управата за финансиско разузнавање објавува урнек – Програми за ефикасно намалување и управување со идентификуваниот ризик од перење пари и финансирање на тероризам) од ЗСППФТ и што треба истите да содржат

Управата за финансиско разузнавање не изготвува и не објавува урнек – програми кои претставуваат лична обврска за субјектите.. Субјектите при изготвувањето на програмата треба да се раководат исклучиво од одредбите од Законот, а основните цели кои треба да се исполнат со програмата е да ги идентификуваат, проценат, разберат и намалат ризиците од перење пари и финансирање на тероризам, земајќи ги предвид факторите на ризик кои се однесуваат на нив. Доколку субјектот ги разбира ризиците од работењето со клиентите  во голема мерка придонесува да се намалат можностите тие да бидат злоупотребени како инструмент за целите на перење пари и финансирање на тероризам.

Дали е потребно програмите да доставуваат до Управата за финансиско разузнавање?

Согласно одредбите од  важечкиот ЗСППФТ субјектите немаат обврска да ги доставуваат своите Програми до Управата туку истите треба да ги чуваат во својата архива и да ја имаат на располагање доколку истата биде побарана од органите на надзор.

Што треба да содржи Програмата за ефикасно намалување и управување со идентификуваниот ризик од перење пари и финансирање на тероризам

Изготвувањето и применувањето на Програмата преставува еден од основните елементи во примена на мерките и дејствијата за спречување перење пари и финансирање на тероризам. Со членот 11 од Законот се предвидува кои елементи истата треба да ги содржи.

Воедно, кај субјектите со посложена внатрешна структура високото раководство на субјектот е должно да ја донесе програмата, редовно да ја следи и оценува нејзината адекватност, усогласеност и ефикасност и доколку е потребно, да ги засили мерките кои ги презема субјектот.

Што преставува Проценка на ризикот од перење пари и финансирање на тероризам?

Проценката на ризикот е пропишана согласно членот 10 од Законот и преставува составен дел на Прорамата за ефикасно намалување и управување со идентификуван ризик од перење пари и финансирање на тероризам, и треба да биде усогласена на ниво на субјект со Националната проценка на ризикот како стратешки документ на државата кој

Дополнително, оваа веб страна, објавено е Упатство за вршење на проценка на ризикот од страна на управата за Финансиско разузнавање и истото можете да го пронајдете на следниот линк(хиперлинк): ( http://www.ufr.gov.mk/files/docs/UpatstvoPPFT.pdf

Што е регистар на вистински сопственции, кој го води и дали обврската за упис на вистинските сопственици ќе се однесува и на веќе основаните и регистирани субјекти во ЦРМ или само на новосоздадените правни лица кои во иднина ќе се регистрираат во ЦРМ, и дали постојат правни субјекти кои согласно законот немаат ваква обврска?

Заради обезбедување на транспарентност на сопственичката структура на правните субјекти се воспоставува регистар на вистински сопственици кој го води Централниот регистар на Република Северна Македонија. Согласно член 25 став обврска за поседување и чување на податоци и документи за вистинскиот сопственик имаат субјектите на упис во регистрите кои се водат при Централниот регистар на Република Северна Македонија.

Правните субјекти од членот 25 став (1) од Законот, со исклучок на трговци поединци и самостојни вршители на дејност, ги внесуваат податоците за нивните вистински сопственици во регистарот во рок од осум дена од уписот на основањето на деловниот субјект во соодветниот регистар или во рок од осум дена од промената на податоците за вистинскиот сопственик.

Регистрациониот агент или администраторот на регистарот во постапката на упис е должен да го запознае правниот субјект за обврската за задолжително запишување на податоците за вистинскиот сопственик.  (не се однесуваат на правните субјекти кои се компании чии акции котираат на организиран пазар на хартии од вредност и кои се обврзани да се усогласат со условот за објавување на податоците за вистинските сопственици со што се обезбедува соодветна транспарентност на информации за сопственост согласно релевантните меѓународни стандарди.

Во кој временски период субјектите се должни да вршат ажурирање на проценката на ризикот од перење пари и финансирање на тероризам согласно член 8 и член 11?

Согласно член .175 субјектите од членот 5 од законот се должни да изготват проценка на ризикот од членот 10 во рок од 12 месеци од денот на влегувањето во сила на законот, а согласно член 8 е потребно нејзино редовно ажурирање, односно во зависност од личната проценка на субјектот за потребата од истото.

Во однос на член 48, што се подразбира под плаќање во готовина преку банка, односно дали за плаќање на стоки и услуги во износ од 3.000 евра или повеќе, трансферот на средства мора да биде извршен од трансакциска сметка на клиентот во банка на трансакциската сметка на давателот на услугата/стоката? Како појаснување, дали согласно одредбата од член 48 клиентот може со готовина да изврши уплата преку банка (со уплатница ПП 10), без средствата прво да легнат на негова трансакциска сметка?

Според законската одредба од чл.48 ст.1 се забранува плаќање со готовина на стоки и услуги во износ од 3.000 евра или повеќе во денарска противвредност во вид на една или повеќе очигледно поврзани трансакции, што не е извршено преку банка, штедилница или прeку сметка во друга институција која дава платежни услуги, односно во конкретниот пример доколку клиентот изврши уплата со готовина со уплатница, истото е во линија и е согласно чл.48 ст.1.

Дали овластеното лице и неговиот заменик согласно член 57, може да се определат од редот на вработените кај субјектот?

Овластеното лице и неговиот заменик, во смисла на членот 57 е потребно да има добро познавање на деловната активност и работните процеси на самиот субјект, исто така да ги исполнуваат и условите превидени во истиoт член, односно да не се осудени за кривични дела против имотот, кривични дела против јавните финансии, платниот промет и стопанството, кривични дела против службената должност, кривични дела против јавниот ред и кривични дела против човечноста и меѓународното право, како и истите да имаат високо образование, соодветно стручно звање и искуство за извршување на задачите од областа на спречување на перење пари и финансирање тероризам.

Воедно, со членот 2 од Законот каде е дефинирано значењето на „Овластео лице“, односно е лице вработено во субјектот и назначено од органот на управување на субјектот, кое се грижи за спроведување на мерките и дејствијата за спречување на перење пари и финансирање на тероризам а за соработка со Управата.

Какво соодветно стручно знаење и искуство за извршување на задачите од областа на спречување на перење пари и финансирање на тероризам треба да поседуваат овластеното лице и неговиот заменик согласно член 57?

Согласно Законот за класифицирани информации, лицата кои работат со класифицирани информации потребно е да имаат безбедносен сертификат од соодветен вид и степен со цел задоволување на условите од доменот на персоналната безбедност при работа со класифицирани информации, а кој го издава Дирекцијата за безбедост на класифицирани информации. Во постапката за издавање на сертификатите најпрво обратете се до Управата за финансиско разузнавање.

Во кој рок субјектот треба да достави податоци за лицата од став 1 и 9 од член 57 до Управата?

Согласно законската одредба од член 175 став (4) субјектите од членот 5 од овој закон се должни одделот за спречување на перење пари и финансирање на тероризам од членот 57 од овој закон да го формираат најдоцна во рок од шест месеци од денот на влегувањето во сила на овој закон, а истото се однесува на именување овластено дежурно лице и негов заменик во банките и давателите на услуги на парични дознаки, кое е содржано во ставот 9 од член 57 од Законот, а во однос на ст.1 од истиот член, субјектите се должни да имаат именувано овластено лице и негов заменик.